پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩ - برگزيده تحولات جهان - ارکان فائزه

برگزيده تحولات جهان
ارکان فائزه

تنش در روابط كره شمالى و جنوبى
قطع روابط تجارى: پس از آنكه يك اژدر كره شمالى به ناو جنگى كره جنوبى پرتاب شد و تعدادى ملوان كشته شدند رابطه سئول با پيونگ يانگ قطع گرديد. چين، اين واقعه را تا بررسى اسناد و ارزيابى آنها هنوز محكوم نكرده است. اما به نظر مى‌رسد اگر چين، پيونگ يانگ را محكوم كند با شكايت كره جنوبى به سازمان ملل متحد، كره شمالى محكوم و تحريم هاى‌بيشترى عليه اين كشور اعمال مى شود.
در روز ٢٦ مارس ناو جنگى "چئونان" كره جنوبى به علت پرتاب يك اژدر كره شمالى غرق گشت و ٤٦ ملوان آن كشته شدند. سئول، پيونگ يانگ را سازنده اين اژدر و مسئول اين كشتار مى داند. كره شمالى اين اتهام را رد كرده است، اما يك گروه تحقيق بين المللى عامل غرق شدن اين ناو جنگى را پرتاب اژدر كره شمالى به آن مى داند. هيلارى كلينتون، وزير امور خارجه ايالات متحده آمريكا اين تحقيق را يك تحقيق "بى طرفانه" و "علمى" خواند. بعد از اين ماجرا روابط دو كره با يكديگر قطع شده است. ژاپن و امريكا اين اقدام نظامى كره شمالى را شديدا محكوم كرده اند.
دو كره شمالى و جنوبى سالهاست كه با يكديگر اختلافاتى دارند. اين اختلافات گاهى منجر به تنش در روابط اين دو كشور آسيائى هم مرز شده است. در واقع بعد از پايان جنگ دو كره در دهه ٥٠ ميلادى گرچه هر از گاهى تنشهايى بين اين دو به وجود آمده اما تاكنون چنين امرى اتفاق نيافتاده بود.
در طول اين ٥٧ سال اتفاقاتى در روابط دو كره رخ داده است و باعث كشته شدن و يا زخمى شدن يك يا دو نفر از طرفين شده اما ماجرا اخير در نوع خود تازگى داشته است. سئول با نصب بلندگوهايى، تبليغات منفى عليه پيونگ يانگ به راه انداخته. اين تصميم به مذاق كره شمالى كه همه رسانه هايش مطلقا تحت كنترل دولت مى باشد خوش نيامده است.
اما اگر بخواهيم اين ماجرا را ريشه يابى كنيم اين موضوع به مسائل فوق العاده پيچيده كه شايد ساده ترين آنها به درگيرى كه در ماه نوامبر در آب‌هاى مرزى دو كشور به وجود آمد و چند كشتى كره شمالى آسيب ديد، مرتبط دانست.حادثه اخير باعث شده كه سئول روابط تجارى اش را با پيونگ يانگ قطع كند و مانع عبور و مرور كشتى هاى كره شمالى در آب‌هاى خود شود. متعاقب اين واكنش سئول، كره شمالى اعلام كرد روابط خود را با كره جنوبى قطع كرده و همچنين ورود كشتى ها و هواپيماهاى كره جنوبى به قلمرو خاكى و آبى خود را ممنوع كرده است.
قطع روابط دو كشور گرچه به زيان هر دو كشور مى باشد اما به نظر مى رسد بيشترين خسارت را كره شمالى ببيند. اين كشور با وضعيت اقتصادى بسيار نابسامان، عدم آزادى‌هاى مدنى و سياسى تبديل به نظام ديكتاتورى در قرن ٢١ شده كه تمام بودجه كشور صرف توليد تسليحات اتمى شده است. اما كره شمالى به علت نوع سازماندهى و نوع دسترسى‌اش به تكنولوژى، يكى از كشورهايى است كه پيشرفت اقتصادى بسيار خوبى در دهه هاى اخير داشته است. به اين ترتيب قطع روابط تجارى و به تبع آن واكنش‌هاى شديد ژاپن و آمريكا به زيان مردم كره شمالى منجر خواهد شد. چين كه داراى روابط تجارى و سياسى با كره شمالى است هنوز پيونگ يانگ را مسئول اين اقدام ندانسته و تنها از طرفين خواسته كه خويشتن‌دارى كنند. چين به طور سنتى از فشار آوردن بر پيونگ يانگ اكراه و از عواقب بى ثباتى يا تغيير رژيم در اين كشور كه مرز مشتركى با آن دارد مى‌ترسد. از طرف ديگر كره شمالى داراى بمب اتم است و شايد تهديدى براى چين. اما به نظر مى‌رسد اگر پكن در كنار پيونگ يانگ مى‌ايستاد و از اين كشور حمايت مى كرد، چهره بين المللى اش تضعيف و اعتبارش در جهان كم مى شد. به همين دليل از طرفين خواستار خويشتن‌دارى شده است. چين اعلام كرده است كه اسناد مربوط به كشتى جنگى كره جنوبى را به دقت ارزيابى‌مى كند.
در همين راستا خانم هيلارى كلينتون در سفر يك هفته اى خود به چين، كره جنوبى و ژاپن كه در جهت كاهش تنش در روابط دو كره بوده است، تاكيد كرد كه پكن ناگوار بودن وضعيت را درك مى كند و هيچ كس به اندازه چين نگران ثبات و صلح در شبه جزيره كره نيست. وى اذعان كرد كه چين و ايلات متحده اغلب ديدگاه‌هاى متفاوتى دارند. سفر خانم كلينتون با بهبود روابط اقتصادى و اهداف سياسى در منطقه صورت گرفته است.
اين در حالى است كه بحث ميان توكيو و واشنگتن بر سر موضوع انتقال پايگاه نظامى آمريكا از جزيره اوكيناوا در هفته‌هاى اخير شدت گرفته است. ژاپن اعلام كرده پايگاه امريكا در اطراف جزيره اوكيناوا را جابجا نخواهد كرد در حالى كه يوكيو هوتو ياما، نخست وزير ژاپن در جريان مبارزات انتخاباتى‌اش قول انجام چنين كارى را داده بود. تنش در روابط دو كره و به دنبال آن بى ثباتى در منطقه در پى اقدامات كره شمالى باعث شد نخست وزير ژاپن اعلام كند كه با طرح جابجائى‌پايگاه آمريكا كه ژاپن در سال ٢٠٠٦ ميلادى آن را پذيرفته بود موافق است. آقاى هوتويوما هنگام مبارزات انتخاباتى خود قول داده بود پايگاه آمريكا در جزيره اوكيناوا را برچيند. وى به دليل عمل نكردن به وعده انتخاباتى اش در مورد برچيدن پايگاه نظامى آمريكا در اوكيناوا استعفا داد.
در همين راستا كره جنوبى، ژاپن و چين در اجلاس سالانه خود در جزيره "ججو" توافق كرده اند تا براى حل بحران ناشى از غرق شدن كشتى جنگى سئول توسط پيونگ يانگ تلاش مى كنند. اين نشست به منظور بهبود روابط تجارى اين سه كشور تشكيل شد اما موضوع غرق شدن چئونان بر اين اجلاسيه سايه افكند كه اين امر نشان از اهميت موضوع در روابط اين كشورها بوده است.
به اين ترتيب با توجه به تنش شديد در روابط دو كشور كره شمالى و جنوبى و قطع روابط اين دو به نظر نمى رسد كه اين تنش به جنگ ميان آن دو كشيده شود. گرچه باراك اوباما تاكيد كرده است نيروى نظامى مستقر در منطقه در صورت مواجه كره شمالى با كره جنوبى كنار سربازان سئول خواهد ايستاد.

حمله اسرائيل به كشتى حامل كمكهاى بشردوستانه
واكنش سريع و تند جهانى: در پى كشته شدن تعدادى از فعالان حقوق بشر در كاروان آزادى به سمت غزه اين عمل با واكنش سريع جهانى روبه رو شد. اين ماجرا روابط آنكارا - تل ويل را به شدت تيره كرده است.
روز دوشنبه٣١ ژوئن كماندوهاى اسرائيلى، چند كشتى حامل كمك‌هاى انسان دوستانه و تعدادى از فعالان حقوق بشر را كه از قبرس به سمت غزه در حركت بودند به زير آتش خود گرفتند. اين كاروان دريايى كه متشكل از شش كشتى كه صدها نفر مخالف حصر غزه و فعال صلح و ده هزار تن كمك هاى انسانى شامل مواد غذايى، دارويى و ساختمانى بود با حمايت تركيه و اكثر اتباع تركيه به سمت غزه در حركت بود. در اين حمله جنايتكارانه، ٩ تن از سرنشينان يكى از كشتى‌ها كه بيشترشان از اتباع تركيه بودند كشته شدند. لازم به يادآورى است كه نهادهاى خيريه تركيه نقش عمده اى در سازماندهى اين شش كشتى داشته اند. اين حمله جنايتكارانه اسرائيل با واكنش تند و سريع جامعه جهانى به ويژه تركيه رو به رو شد.
واكنش جهانى به اين حادثه در سه سطح مردم كشورها، دولت‌ها و سازمان‌هاى بين المللى بود. درهمين راستا بان كى مون، دبير كل سازمان ملل، اين اقدام اسرائيل را محكوم كرد و گفت: حمله نظامى اسرائيل به كاروان آزادى او را شوكه كرده است. محمود عباس، رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين، اين اقدام را قتل عام خواند و سه روز عزاى عمومى اعلام كرد. اسماعيل هنيه خواستار تشكيل جلسه اضطرارى شوراى امنيت براى بررسى اين ماجرا شد. در همين راستا شوراى امنيت با صدور بيانيه اى، اين حمله را محكوم كرد و آمريكا كه متحد استراتژيك اسرائيل است موضع محتاطانه اى اتخاذ كرد. تركيه سفير خود را از تل آويل فرا خواند و مجلس اين كشور دولت اردوغان را موظف ساخت كه در روابط اقتصادى و نظامى قابل توجه اش با اسرائيل بازنگرى كند. اما وزات دفاع اسرائيل در واكنش به اين اقدام جهانى اعلام كرد كه نيروهاى اسرائيل پس از آنكه مورد حمله قرار گرفته اند، از خود دفاع كرده اند. و از طرف ديگر معاون وزير امور خارجه اين كشور گفت كه به علت حصر قانونى‌غزه و به خاطر اقدامات تروريستى حماس در غزه، اقدام كماندوهاى اسرائيل قابل توضيح است. آنها نبايد حصار اين منطقه را بشكنند.
اين حادثه در ٦٤ كيلومترى ساحل غزه و در آب‌هاى بين المللى اتفاق افتاد و ارتباطى به آب‌هاى اسرائيل نداشت. بر طبق قوانين حقوق بين الملل، در آب‌هاى بين المللى در زمان غير جنگ (صلح)، هيچ كشورى حق توقف كشتى ديگر كشورها را ندارد. اما ديدگاه غير رسمى تل اويل بر اين اعتقاد است كه در حالت جنگ دائم با اعراب است و تنها با دو كشور اردن و مصر قرارداد صلح را امضا كرده است. بنابراين بر پايه اين اعتقاد، در حالت جنگ هر كشورى حق ايجاد محاصره دريايى در برابر دشمنش را دارد. البته اين ديدگاه اسرائيل مورد قبول هيچ يك از كشورهاى جهان نيست. حتى حالت جنگ بين اسرائيل و فلسطين هم قابل پذيرش بين كشورها نيست. ضمن اينكه صلح نيز بين اين دو بر قرار نيست. بر طبق حقوق بين الملل، كشتى‌هاى همه دولت‌ها خواه جنگى، دولتى يا تجارى حق دريانوردى در درياهاى آزاد را دارند، بدون اينكه از كسى اجازه بگيرند. ولى به فرض اينكه حالت جنگ هم باشد و يك كشتى خارجى در آب‌هاى بين المللى مورد سوءظن باشد و اگر اين كشتى اسلحه ممنوعه به دشمن مى رساند اسرائيل تنها حق داشت وارد كشتى شود و افراد را بازرسى و اسلحه ها را ضبط كنند. پس اين اقدام اسرائيل به دليل اينكه اين كشتى‌ها در آب‌هاى بين المللى و تنها حامل كمك‌هاى بشر دوستانه بوده از ديدگاه حقوق بين‌الملل غيرقانونى‌است.
نوار غزه سه سال است كه در حصر دولت اسرائيل قرار دارد. در تابستان سال ٢٠٠٥ ميلادى دولت تل آويل از اين بخش از سرزمين‌هاى فلسطينى خارج شد و اداره امور آن را به عهده تشكيلات خودگردان فلسطينى واگذار كرد. در ژوئن سال ٢٠٠٧ شبه نظاميان جنبش اسلام‌گراى حماس پس از چند ماه درگيرى با ماموران تشكيلات خودگردان فلسطين آنان را از نوار غزه اخراج كردند و اداره امور اين سرزمين را به دست گرفتند. در زمان تسلط حماس بر غزه، اتحاديه اروپا با اين استدلال كه بر اساس توافقنامه با مصر و اسرائيل ادامه فعاليت ناظران اتحاديه اروپا مستلزم حضور ماموران تشكيلات خودگردان است، ماموران خود را از گذرگاه رفح خارج كرد. در نتيجه مصر كه تنها با حضور ناظران اين اتحاديه قبول كرده بود كه اجازه رفت و آمد را بدهد اين گذرگاه مرزى را مسدود كرد. و در اين حال بود كه اسرائيل براى ارسال كالا به غزه، محدوديت هايى وضع كرد. دولت مصر در بعضى مواقع اين گذرگاه مرزى را باز كرده و كمك‌هاى بشردوستانه را به غزه مى فرستد. اكنون هم مصر گذرگاه مرزى خود را با نوار غزه به دليل انسان دوستانه بازگشايى كرده است. نوار غزه بخشى از سرزمين‌هاى اعراب است كه در جنگ شش روزه سال ١٩٦٧، به تصرف رژيم صهيونيستى درآمد و بر اساس توافق صلح اسرائيل و فلسطين قرار است بخشى از اراضى كشور مستقل فلسطينى را تشكيل دهد.
اما علت اينكه اسرائيل چرا به كاروان آزادى به سمت غزه حمله نظامى كرد را شايد بتوان در چند دليل ذكر كرد. ١- تل آويل قصد داشت به فعالان حقوق بشر هشدار دهد كه با ارسال هر گونه كمك به اين منطقه كه در حصر است، مخالف و با اقدام نظامى مواجه مى‌شوند. تل آويل اين گونه تصور مى كند كه اگر در اين مقطع جلوى اين فعالان را نگيرد در آينده با مشكلاتى‌مواجه خواهد شد. لذا بهتر است تا ابعاد اين كمك‌ها گسترده نشده جلوى اين اقدام را بگيرد. ٢- غزه همچنان در محاصره بماند تا مردم اين منطقه و جنش مقاومت از پاى درآيند. ٣- متوقف كردن مذاكرات صلح خاورميانه. مذاكرات غير مستقيمى كه با تلاش واشينگتن بين تشكيلات خودگردان فلسطين با اسرائيل آغاز مى‌شود. البته با توجه به اينكه بنيامين نتانياهو، نخست وزير رژيم اسرائيل قرار بود به واشينگتن برود ممكن است اين عمليات نظامى عليه كاروان نظامى ناشى از نوعى تصفيه حساب سياسى در درون دولت اسرائيل باشد. مى دانيم كه ايهود باراك، وزير دفاع اسرائيل به طور سنتى از رقباى‌نتانياهو است. ٤- هشدار به تغيير سياست‌هاى خاورميانه اى تركيه. تركيه با روى كار آمدن دولت اسلام‌گراى اردوغان در سياست‌هاى منطقه اى خود تغييراتى را داده است. از جمله درگيرى لفظى با شيمون پرز در اجلاسيه داووس بر سر كشتار مردم غزه.
به اين ترتيب در تركيه يك دولت دموكراتيك بر روى كار آمده كه منعكس كننده خواسته هاى مردمش در رابطه با مردم فلسطين است. در همين رابطه با اسرائيل روابطش در حال تغيير است و در اين ماجراى اخير اسرائيل را متهم به خيانت كرد. بنابراين بسيار بعيد است تا زمانى كه دولت دست راستى نتانياهو بر سر كار است روابط اين
دو عالى شود.
به اين ترتيب به نظر مى رسد فعاليت فعالان مدنى در جهان بتواند حصر غزه را بشكند و ادامه اين فعاليت‌ها، اسرائيل را تضعيف و اعتبارش را نزد جامعه جهانى كاهش دهد. به گزارش شبكه خبرى بى بى سى بسيارى از فعالان مدنى در جهان به ويژه آمريكا اعتقاد دارند كه روند صلح خاورميانه ميان آمريكا، اسرائيل، فلسطين و شوراى امنيت مشكل فلسطينى‌ها را حل نمى‌كند.
اين گروه‌هاى فعال حقوق بشر مى خواهند از طريق مبارزه غير دولتى به اسرائيل فشار آورند تا اين دولت از پاى درآيد. همان‌طور كه فعالان مدنى در يك چنين حركتى، حكومت آفريقاى جنوبى را در گذشته ساقط كردند. به اين ترتيب گرچه در حمله به كاروان آزادى به سوى غزه چند تن كشته شدند واسرائيل بازداشت شدگان را آزاد كرد ولى دستاورد بزرگى براى‌مردم غزه بود.